តើសាស្ត្រាចារ្យមហាបរិញ្ញាច្បាប់ ផឹង តុន បណ្ឌិតច្បាប់ដំបូងគេជានរណា?

ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមចាប់ខ្លួនពេលដែលលោកមានអាយុ៥៤ឆ្នាំ បណ្ឌិត ផឹង តុន មានស្រុកកំណើត នៅភូមិរកា ឃុំព្រៃស ស្រុកដង្កោ ខេត្តកណ្តាល។

លោកបានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាឌូដាដឺឡាក្រេនៅភ្នំពេញ។ រៀមធ្យមសិក្សានៅវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្តិ ហើយបានជាប់ឌីប្លូននៅឆ្នាំ ១៩៤៤ បន្ទាប់មកជាប់ប៉ាក់ឌុបនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ផ្នែកទស្សនៈវិទ្យា ក្នុងឆ្នាំដដែល នោះក៏បានជាប់អាហារូបករណ៍ទៅរៀនផ្នែកច្បាប់នៅប្រទេសបារាំង ហើយពេលទំនេររៀនភាសារុស្ស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩៥១បានបញ្ចប់បរិញ្ញាបត្រច្បាប់ បន្ទាប់មកក៏រៀនថ្នាក់បណ្ឌិតច្បាប់ ហើយបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៥៤

ត្រូវបានបារាំងអញ្ជើញឱ្យបង្រៀនច្បាប់ នៅប៉ារីស និងនៅ ទូលូស តែមិនបង្រៀនទេ ក៏សុខចិត្តទៅបេះ ទំពាំងបាយជូទៅវិញ។ តែដើម្បីកសាងជាតិ និងដើម្បីជួបប្រពន្ធកូន គាត់បានត្រឡប់ មកខ្មែរ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែ១២ ឆ្នាំ១៩៧៥។

នៅឆ្នាំ១៩៦០ ដល់១៩៦៤ រស់នៅប្រទេសបារាំង។ នៅឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៨ត្រូវបានតែងតាំង ជាសាកលវិទ្យាធិការនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ថែមទាំងមានឋានៈជារដ្ឋមន្ត្រីទៀតផង។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ ត្រូវបានតែងតាំងជាទីប្រឹក្សាឧត្តមសិក្សា ហើយធ្វើជាគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសអមទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅពេលនោះបារាំងបានឱ្យទៅរៀនប៉ុន្តែមិនទៅដោយនៅបន្តជានាយកសាកលវិទ្យាល័យដដែលរហូតដល់ដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះបរមរតនកោដ។

នៅពេលនោះមិនដឹងថា លោកសាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិតទៅណាទេ ហើយធ្វើអ្វីទេ ប៉ុន្តែក្រោយមកគ្រាន់តែដឹងថាលោកបានទៅរស់នៅប្រទេសបារាំង។ ការរស់នៅប្រទេសបារាំង ហើយមិនដឹងថាលោករស់នៅជាមួយអ្នកណានោះទេ។ លោកសាស្ត្រាចារ្យបានទំនងជារស់នៅទីក្រុងទូលូស និងនៅប៉ារីស ហើយគ្រានោះមានបារាំងគេទាក់ទង ប្រហែលជាឆ្នាំ ៧៣ ដើម្បីឱ្យគាត់ទៅបង្រៀននៅប៉ារីស និងនៅទូលូស ប៉ុនែ្តគាត់ស្ម័គ្រចិត្តទៅបេះផ្លែទំពាំងបាយជូ នៅប័រដូរទៅវិញ។

ដោយមានការអំពាវនាវរបស់ខ្មែរក្រហមឱ្យបញ្ញវន្តចូលស្រុកដើម្បីកសាងជាតិមាតុភូមិ លោក សាស្ត្រាចារ្យ ដោយហេតុថាចង់ជួបប្រពន្ធកូនផង និងដើម្បីកសាងប្រទេសជាតិផង ដោយហេតុថាលោកស្រលាញ់យុត្តិធម៌សង្គម លោកក៏បានមិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញតាមការអំពាវនាវ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែ១២ ឆ្នាំ១៩៧៥។

លោក សាស្ត្រាចារ្យមហាបរិញ្ញាច្បាប់រូបនេះមិនដឹងថាត្រូវខ្មែរក្រហមចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃខៃឆ្នាំណានោះទេ តែគ្រាន់តែដឹងថា ក្នុងឯកសាររបស់ ស ២១ ថាពេលនៅជាប់ឃុំនៅទីនោះ លោកសាស្ត្រាចារ្យមានអាយុ៥៤ឆ្នាំ។ ហើយត្រូវបានសួរចំលើយ និងសំលាប់ចោលមិនដឹងថានៅគុកទួលស្លែងឬស២១ ឬក៏នៅជើងឯកនោះទេ ប៉ុន្តែនៅទួលស្លែងច្រើនជាង៕