ស្នេហ៏និងគំនិតដ៏ឈ្លាសវៃ ក្នុងការឈានចូលទៅដល់តំណែងខ្ពស់បំផុតរបស់ចិន ព្រមទាំងអាច
គ្រប់គ្រងប្រទេសក្នុងស្ថានភាពដែលពោរពេញទៅដោយជម្លោះទាស់ទែងគ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត
។ តែទន្ទឹមគ្នានោះដែរ ទង្វើរបស់ព្រះនាងក៏បាននាំមកនូវក្ដីអាប់ឳន និងក្ដីវិនាស
សាបសូន្យរបស់រាជ្យវង្ស "ឈិង”និងផែនដីដែរ។
តើព្រះនាង ជឺស៊ី ជានរណា?
ព្រះនាង ជឺស៊ី មាននាមដើមថា "ឡាន់គុយ” ជាកូននាមឺុនតូចតាចមួយរូបក្នុងត្រកូល
”យេហឺណារា” ជាត្រកូលអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់មួយនៃជនជាតិ ម៉ាន់ជូ តែបែរជាមានឋានៈ
ក្រីក្រ។ ពេលមានអាយុបាន១៦ឆ្នាំ នាងបានថ្វាយខ្លួនចូលបម្រើក្នុងវាំង ហើយបាន
ធ្វើជាស្រីស្នំលំដាប់់ទី៥ របស់ព្រះអធិរាជ ស៊ានហ្វឹង។ ក្នុងរវាងបីឆ្នាំដំបូងឡាន់គុយ
គ្មានឳកាសបានចូលគាល់ព្រះរាជាឡើយ លុះត្រាតែសូកប៉ាន់ពួកអាមាត្យទើបបានចូលគាល់។
បន្ទាប់មក នាងក៏ប្រើភាពបុិនប្រសប់ក្នុងការច្រៀងរាំ រួមផ្សំទាំងសម្រស់ប្រិមប្រិយ ធ្វើ
ឲ្យព្រះចៅអធិរាជ ស៊ានហ្វឹង លង់ស្នេហ៏មកលើខ្លួន។ ដោយសារតែការប្រើឧបាយកល និង
ការពុះពារព្យាយាម នាងក៏បានឡើងតំណែងយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងប្រសូតបានព្រះឳរសមួយអង្គ
។ ក្រោយមកនាង ឡាន់គុយក៏បានក្លាយទៅជាស្រីស្នំឯក ឬហៅថា”គុយហ្វឺយ” គឺជាតំណែង
ស្រីស្នំរងបន្ទាប់ពីព្រះអគ្គមហេសី ឆឺអាន់ តែមួយអង្គប៉ុណ្ណោះ។
គ្រប់គ្រងផែនដីនៅពីក្រោយវាំងននស្លឹកឬស្សី
ពេលព្រះចៅអធិរាជ ស៊ានហ្វឹង ចូលទីវង្គត គួបផ្សំទាំងម្ចាស់ក្សត្រី ឆឺអាន់ ពុំមាន
ព្រះរាជបុត្រផងដែរនោះ ធ្វើឲ្យឳកាសល្អនេះបានធ្លាក់មកក្នុងកណ្ដាប់ដៃនាងឡាន់
គុយ ព្រោះព្រះរាជបុត្ររបស់ខ្លួនត្រូវឡើងបន្ដធ្វើជាព្រះចៅអធិរាជ ដែលមានព្រះជន្មាយុ
ត្រឹមតែ ៥ព្រះវស្សាប៉ុណ្ណោះ។ នៅគ្រានោះដែរ នាងក៏បានប្ដូរឈ្មោះពីឡាន់គុយ មកជា
ព្រះនាង ជឺស៊ី វិញ។
ព្រះនាង ជឺស៊ី និងព្រះនាង ឆឺអាន់ បានឡើងធ្វើជាអ្នកសម្រេចព្រះរាជកិច្ចជំនួស”ព្រះ
ចៅអធិរាជតូច” ដែលមានព្រះនាមថា” ទុងឈិ”។ នៅពេលព្រះចៅអធិរាជតូចចេញមក
បំពេញរាជកិច្ចម្ដងៗព្រះនាង ជឺស៊ី ជាអ្នកបញ្ជានៅពីក្រោយ។ រហូតដល់ឆ្នាំ១៨៧៣ ជាឆ្នាំ
ដែលស្ដេច ទុងឈិ អាចគ្រប់គ្រងព្រះរាជកិច្ចដោយព្រះអង្គឯង ប៉ុន្ដែដោយសារស្ដេចអង្គ
នេះគ្មានជំហររឹងបឹុង និងតែងសោយព្រះក្រយាមិនសូវទៀងទាត់ ក៏ចូលទីវង្គត
តាំងពីក្មេងទៅ ទើបព្រះនាង ជឺស៊ី ទ្រង់បំពានច្បាប់រាជវង្ស ដោយយកក្មួយដែលមានអាយុ
ត្រឹមតែ ៣ឆ្នាំ មកអភិសេកឲ្យធ្វើជាព្រះចៅអធិរាជ។ ហើយម្ចាស់ក្សត្រីទាំងពីរព្រះអង្គ
ក៏នៅតែជាអ្នកសម្រេចព្រះរាជកិច្ចជំនួសឲ្យព្រះចៅអធិរាជដូចមុនដែល រហូតដល់នាង ឆឺ
អាន់ អស់ព្រះជន្មក្នុងឆ្នាំ១៨៨១ ទើប ជឺស៊ី ឡើងកាន់អំណាចទាំងស្រុងដោយខ្លួនឯង។
ប្រើថវិកាជាតិយ៉ាងខ្ជះខ្ជាយ
ព្រះរាជវាំងសម្រាកកាយ ជាឧទ្យានដែលមានទស្សនីយភាពស្រស់ត្រកាលបំផុតមួយក្នុងលោក និង
ត្រូវគេទទួលស្គាល់ថាជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនាសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ការសាងសង់ព្រះដំណាក់
នីមួយៗ ក្នុងព្រះរាជវាំងសម្រាកកាយ ត្រូវប្រើថវិកាដ៏ច្រើន ដែលជាមូលហេតុម្យ៉ាង ធ្វើឲ្យ
ពួកនាមឺុនមន្ដ្រីមានការមិនពេញចិត្តព្រោះត្រូវការកាត់បន្ថយថវិកាពីផ្នែកដទៃ
ដើម្បីយកមកចំណាយក្នុងការកសាងនេះជាពិសេសគឺថវិកាផ្នែកកម្លាំងយោធា ដែលជាកត្តា
មួយធ្វើឲ្យប្រទេសចិនមានភាពទន់ខ្សោយជាខ្លាំងក្នុងសម័យនោះ ហើយរាជបល្ល័ង្គក៏
ចាប់ផ្ដើមរង្គោះរង្គើ។
កំណែទម្រង់ ១០០ថ្ងៃ
ពេលព្រះចៅអធិរាជគួងស៊ីវមានព្រះជន្មល្មមអាចឡើងគ្រប់គ្រងព្រះរាជកិច្ចបានដោយ
ខ្លួនព្រះអង្គហើយ ទើបព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមធ្វើកំណែទម្រង់លើវិស័យផ្សេងៗជាច្រើន ក្នុង
បំណងកែលំអសង្គមនិងស្ថាប័នមួយចំនួន ដើម្បីឲ្យប្រទេសជាតិមានស្ថានភាពស្ថិតស្ថេរគង់វង្ស
តទៅមុខទៀតបាន ដែលកម្មវិធីនេះត្រូវបានគេទទួលដឹងជាទូទៅក្នុងនាមថា”កំណែទម្រង់
១០០ថ្ងៃ”។
ប៉ុន្ដែគំនិតនេះត្រូវប្រឆាំងដោយក្រុមអភិរក្សនិយម ដែលមានព្រះនាង ជឺស៊ីជាអ្នកដឹកនាំ
បះបោរនេះឯង។ ព្រះនាងបានបដិសេធមិនព្រមឲ្យជនបរទេសចូលមកធ្វើកំណែទម្រង់
ក្នុងប្រទេសចិននេះទេ ទើបព្រះនាងរួមគំនិតជាមួយបណ្ដាកងទ័ពដែលមានគំនិតអភិរក្ស
ដូចគ្នា ដណ្ដើមយករាជបល្ល័ង្កមកវិញ ហើយក៏ឡើងកាន់អំណាចសាជាថ្មីម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ ១៨៩៨
ដោយចាប់អធិរាជ គួងស៊ីវ យកទៅដាក់ឃុំឃាំងនៅឯព្រះដំណាក់កណ្ដាលទន្លេភាគខាងលិច
ព្រះរាជវាំង។
ចលនាក្បត់របស់ក្រុមអ្នកគុនប្រដាល់ ការរលំរលាយនៃរាជវង្សឈិង
នៅសតវត្សទី១៩ ជនបរទេសចាប់ផ្ដើមចូលមកមានឥទ្ធិពលក្នុងប្រទេសចិនដោយបញ្ជូន
កងកម្លាំងប្រដាប់ដោយអាវុធទាន់សម័យ និងអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ចូលមកផ្សព្វផ្សាយសាសនា
គ្រិស្ទ ហើយបណ្ដាលឲ្យមានការកកើតឡើងនៃក្រុមប្រឆាំងដែលចេះវិជ្ជាគុនបែប”
ក្បាច់គុនចិន”បានទទួលការឧបត្ថម្ភពីព្រះនាង ជឺស៊ី ដែលបង្កសកម្មភាពប្រឆាំងផ្សេង
ដូចជា លួចធ្វើឃាតពួកាំអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ឬដៀលត្មះគំរាមកំហែងជនបរទេសជាដើម។
ក្រុមអ្នកប្រដាល់ក្បាច់គុនចិន បានកាន់កាប់ទឹកដីភាគខាងជើង ដុតបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិរបស់
ក្រុមសាសនាគ្រិស្ទ និងសម្លាប់ជនជាតិចិនដែលកាន់សាសនាគ្រិស្ទអស់រាប់មឺុននាក់។
បន្ទាប់ពីនោះពួកគេចូលឡោមព័ទ្ធ និងដណ្ដើមកាន់កាប់តំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយជនបរទេសនៅ
ទីក្រុងប៉េកាំង និងធានជិង ធ្វើឲ្យ អង់គ្លេស បារាំង រុស្ស៊ី អាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស ហុងគ្រី
សហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុន បានសម្រេចចិត្តរួមកម្លាំងគ្នាផ្ដួលរលំរាជវង្សឈិងតែម្ដងទៅ។
ព្រះនាង ជឺស៊ី បានសម្រេចព្រះទ័យប្រកាសសង្គ្រាម ប្រឆាំង នឹងជនបរទេស តែក៏ត្រូវពួកបរទេស
វាយបំបែកបានយ៉ាងងាយស្រួល។ ចាប់ពីពេលនោះមកអំណាចរបស់ព្រះនាង ជឺស៊ី ក៏ចុះអន់ថយ
បន្ដិចម្ដងៗរហូតដល់ត្រូវអស់ព្រះជន្មនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៨។ រយៈពេលរួម ដែលព្រះនាង
គ្រប់គ្រងប្រទេសចិនគឺ ៤៧ឆ្នាំ។
គុណូបការដែលព្រះនាងបន្សល់ទុកឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយ
មានអ្នកខ្លះបានផ្ដល់មតិថា ការគ្រប់គ្រងអំណាចរបស់ព្រះនាង ជឺស៊ី ស្ទើរតែ
ប្រហាក់ប្រហែលនឹងម្ចាស់ក្សត្រី វិចតូរីយ៉ា ក្នុងយុគសម័យជាមួយគ្នានោះ។ ព្រះនាងគឺជា
ស្ដ្រីដែលមានប្រាជ្ញាវាងវៃជាងស្ដ្តី្រដទៃ។ ព្រះនាងបានរំដោះខ្លួនរួចផុតពី
ក្រឹត្យក្រមប្រពៃណីរបស់សង្គមចិន ដែលដាក់កំហិតថា”ស្រីៗបានត្រឹមតែជាអ្នកតោងកន្ទុយ
បុរសប៉ុណ្ណោះ” ហើយប្រែក្លាយខ្លួនឯងឲ្យទៅជាមេដឹកនាំដ៏រឹងមាំបំផុតមួយអង្គរបស់ប្រទេស
ចិន។ ក្រៅពីឆាកនយោបាយ គុណូបការៈរបស់ព្រះនាងគឺវិស័យសិល្បៈ វប្បធម៌ និងទំនៀមទម្លាប់
ប្រពៃណី។ ព្រះនាងជាអ្នកឧបត្ថម្ភគាំទ្រឲ្យមានល្ខោនចិន រហូតដល់មានរោងល្ខោនចិន
ដែលល្អបំផុត ហើយបានក្លាយជាទីកន្លែងទេសចរណ៏ល្បីល្បាញបំផុតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។
ក្រៅពីនេះ ព្រះនាងបានកសាង”សួនសត្វវិទ្យា ប៉េកាំង” ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលក្រោយមក
សួនសត្វនេះ បានក្លាយជាស្ថាប័នដំបូងគេបង្អស់ ដែលធ្វើការបង្កាត់ពូជខ្លាឃ្មុំអំបូរ”ផិ
នដា”ប្រកបដោយជោគជ័យទៀតផង៕
